S-459

Land Preparation

Plough the field twice with an iron plough or 3–4 times with a country plough to achieve fine tilth.

Apply 12.5 tons/acre of FYM or composted coir pith, along with 2 kg of Azospirillum biofertilizer, and incorporate into the soil during ploughing.

Form ridges and furrows at 45–60 cm row spacing to conserve water and improve drainage.

Sowing Season

Kharif: May–July

Rabi: September–October.

Sowing Method

Use drilling or dibbling methods for uniform seed placement.

Seed Rate: 8 to 10 kg per acre.

Spacing

Row-to-row: 45–60 cm Plant-to-plant: 15 cm.

Sowing Depth

Sow seeds at 2–3 cm depth for optimal germination.

Fertilizer (per acre)

Basal application:

Urea: 120 kg (60 kg N)

DAP: 50 kg (30 kg P) or SSP: 200 kg

Potash: 50 kg (30 kg K).

Top dressing: Apply 30 kg N/acre (65 kg urea) at 30 days after sowing.

Irrigation

Irrigate immediately after sowing, then a "life irrigation" on the third day, followed by irrigation every 10 days.

Critical stages: seedling emergence, knee-high, tasseling, silking, and grain filling.

Avoid waterlogging and drought stress, especially during tasseling and silking.

Integrated Pest Management (IPM)

To monitor, use pheromone traps for lepidopteran pests and crop rotation to break pest cycles. 

“Plant Protection Measures: Apply any of the following pesticides for respective pest and disease as per recommended dosage for all mentioned pesticides as specified on their label.

“Caution: To prevent pest resistance, avoid repeated use of the same insecticide. Rotate or combine different insecticides as needed.”

Insect Pests:

Maize & Pink Stem Borer: Spray - Fipronil, Chlorantraniliprole, Emamectin benzoate, Spinetoram, Flubendiamide.

Shoot Fly: Spray - Imidacloprid, Thiamethoxam (seed treatment), NSKE (neem seed kernel extract)

White Grub & Chafer Beetle: Apply - Chlorpyrifos (soil), Spray - Fipronil (soil), Imidacloprid, Clothianidin.

Cutworm: Drench - Chlorpyrifos (soil), Spray - Lambda-cyhalothrin (foliar)

Hairy Caterpillar: Spray - Quinalphos, Emamectin benzoate

Aphid: Spray - Imidacloprid, Thiamethoxam, Dimethoate

Armyworm: Spray - Chlorantraniliprole, Emamectin benzoate, Spirotetramat, Flonicamid

Pyrilla, Thrips, Termites: Spray - Imidacloprid (systemic), Acephate (systemic),  Imidacloprid (systemic), Fipronil (foliar), Fipronil (soil/seed), Apply- Chlorpyrifos (soil)

Diseases:

Leaf Blights (Turcicum, Maydis): Spray - Mancozeb, Propiconazole, Tebuconazole

Rusts (Common, Polysora): Spray - Propiconazole, Tebuconazole, Chlorothalonil, Mancozeb, Azoxystrobin

Banded Leaf & Sheath Blight: Spray - Thiophanate-methyl, Validamycin, Carbendazim

Downy Mildew: Spray - Metalaxyl, Mancozeb

Stalk Rots: Spray - Tebuconazole + Trifloxystrobin. Primarily cultural management; seed treatments (e.g., Carboxin, Thiram) for early protection.

Bacterial Stalk Rot: Primarily preventive measures; Spray - copper-based bactericides may offer limited suppression.

Cyst Nematode: 

Apply Neem cake @ 50 kg/ha, Carbofuran 3G @ 2.0 kg a.i./ha (soil application), Biological control

Weed Management

Apply Atrazine 1 kg/acre as a pre-emergent herbicide.

Perform manual hoeing and weeding at 20–25 days after sowing.

Harvesting

For grain or dual purpose: Wait until kernels harden and moisture drops to ~20%.

Additional Note: 

Adjustments may be needed based on local soil tests or climatic conditions.

ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳದ ಕೃಷಿ ಕೈಪಿಡಿ (Maize Cultivation Guide)

ನೆಲದ ಸಿದ್ಧತೆ (Land Preparation)

• ಉತ್ತಮ ಹದಕ್ಕೆ ತರಲು ಕಬ್ಬಿಣದ ನೇಗಿಲಿನಿಂದ ಎರಡು ಬಾರಿ ಅಥವಾ ನಾಟಿ ನೇಗಿಲಿನಿಂದ 3-4 ಬಾರಿ ಉಳುಮೆ ಮಾಡಿ.

• ಪ್ರತಿ ಎಕರೆಗೆ 12.5 ಟನ್ ಕೊಟ್ಟಿಗೆ ಗೊಬ್ಬರ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ತೆಂಗಿನ ನಾರಿನ ಪುಡಿಯನ್ನು, 2 ಕೆಜಿ ಅಜೋಸ್ಪೈರಿಲಂ ಜೈವಿಕ ಗೊಬ್ಬರದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಿ ಉಳುಮೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ.

• ನೀರು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಮತ್ತು ಬಸಿದು ಹೋಗಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ 45-60 ಸೆಂ.ಮೀ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಬೋದು ಮತ್ತು ಸಾಲುಗಳನ್ನು (Ridges and Furrows) ನಿರ್ಮಿಸಿ.

ಬಿತ್ತನೆ ಕಾಲ (Sowing Season)

• ಮುಂಗಾರು (Kharif): ಮೇ - ಜುಲೈ

• ಹಿಂಗಾರು (Rabi): ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ - ಅಕ್ಟೋಬರ್

ಬಿತ್ತನೆ ವಿಧಾನ (Sowing Method)

• ಸಮನಾದ ಬೀಜದ ಇಡುವಿಕೆಗಾಗಿ ಕೂರಿಗೆ ಬಿತ್ತನೆ ಅಥವಾ ಕೈಯಿಂದ ಬಿತ್ತುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸಿ.

• ಬೀಜದ ಪ್ರಮಾಣ: ಪ್ರತಿ ಎಕರೆಗೆ 8 ರಿಂದ 10 ಕೆಜಿ.

ಅಂತರ (Spacing)

• ಸಾಲಿನಿಂದ ಸಾಲಿಗೆ: 45–60 ಸೆಂ.ಮೀ; ಗಿಡದಿಂದ ಗಿಡಕ್ಕೆ: 15 ಸೆಂ.ಮೀ.

ಬಿತ್ತನೆ ಆಳ (Sowing Depth)

• ಉತ್ತಮ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆಯುವಿಕೆಗಾಗಿ ಬೀಜಗಳನ್ನು 2-3 ಸೆಂ.ಮೀ ಆಳದಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತಿ.

ಗೊಬ್ಬರ (Fertilizer - per acre)

• ಅಡಿ ಗೊಬ್ಬರ (Basal): * ಯೂರಿಯಾ: 120 ಕೆಜಿ (60 ಕೆಜಿ ಸಾರಜನಕ)

  • ಡಿ.ಎ.ಪಿ (DAP): 50 ಕೆಜಿ ಅಥವಾ ಎಸ್.ಎಸ್.ಪಿ (SSP): 200 ಕೆಜಿ

  • ಪಟಾಷ್ (Potash): 50 ಕೆಜಿ.

• ಮೇಲು ಗೊಬ್ಬರ: ಬಿತ್ತಿದ 30 ದಿನಗಳ ನಂತರ ಪ್ರತಿ ಎಕರೆಗೆ 65 ಕೆಜಿ ಯೂರಿಯಾ ನೀಡಿ.

ನೀರಾವರಿ (Irrigation)

• ಬಿತ್ತನೆಯಾದ ತಕ್ಷಣ ನೀರು ಹಾಯಿಸಿ, ನಂತರ ಮೂರನೇ ದಿನ 'ಜೀವ ನೀರಾವರಿ' ನೀಡಿ. ಆ ಬಳಿಕ ಪ್ರತಿ 10 ದಿನಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ನೀರು ಹಾಯಿಸಿ.

• ನಿರ್ಣಾಯಕ ಹಂತಗಳು: ಮೊಳಕೆ ಬರುವ ಹಂತ, ಮೊಣಕಾಲು ಎತ್ತರದ ಹಂತ, ಗಂಡು ಹೂವು (Tasseling) ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಹೂವು (Silking) ಬರುವ ಹಂತ ಹಾಗೂ ಕಾಳು ಕಟ್ಟುವ ಹಂತ.

• ಹೂವಾಡುವ ಹಂತದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಅಭಾವ ಅಥವಾ ಅತಿಯಾದ ನೀರು ನಿಲ್ಲದಂತೆ ಎಚ್ಚರವಹಿಸಿ.

ಸಮಗ್ರ ಕೀಟ ನಿರ್ವಹಣೆ (Integrated Pest Management - IPM)

ಕೀಟಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಗಾಗಿ ಫೆರಮೋನ್ ಬಲೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಮತ್ತು ಬೆಳೆ ಪರಿವರ್ತನೆ ಮಾಡಿ. ಸಸ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕ್ರಮಗಳು: ಕೀಟ ಮತ್ತು ರೋಗಗಳ ಹತೋಟಿಗೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ ಕೀಟನಾಶಕಗಳನ್ನು ಲೇಬಲ್ ಮೇಲಿರುವ ಸೂಚನೆಯಂತೆ ಬಳಸಿ. ಎಚ್ಚರಿಕೆ: ಕೀಟಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿರೋಧ ಶಕ್ತಿ ಬೆಳೆಯುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಒಂದೇ ಕೀಟನಾಶಕವನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ಬಳಸಬೇಡಿ.

ಪ್ರಮುಖ ಕೀಟಗಳು (Insect Pests):

• ಕಾಂಡ ಕೊರಕ: ಫಿಪ್ರೊನಿಲ್, ಕ್ಲೋರಾಂಟ್ರಾನಿಲಿಪ್ರೋಲ್ ಅಥವಾ ಎಮಾಮೆಕ್ಟಿನ್ ಬೆಂಜೊಯೇಟ್ ಸಿಂಪಡಿಸಿ.

• ಸುಳಿ ನೊಣ: ಇಮಿಡಾಕ್ಲೋಪ್ರಿಡ್ ಸಿಂಪಡಣೆ ಅಥವಾ ಥಯಾಮೆಥಾಕ್ಸಮ್‌ನಿಂದ ಬೀಜೋಪಚಾರ ಮಾಡಿ.

• ಬೇರು ಹುಳು: ಕ್ಲೋರ್‌ಪೈರಿಫಾಸ್ ಅಥವಾ ಫಿಪ್ರೊನಿಲ್ ಅನ್ನು ಮಣ್ಣಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ.

• ಕಂಬಳಿ ಹುಳು: ಕ್ವಿನಾಲ್ಫಾಸ್ ಅಥವಾ ಎಮಾಮೆಕ್ಟಿನ್ ಬೆಂಜೊಯೇಟ್ ಸಿಂಪಡಿಸಿ.

• ಸೇನಾ ಹುಳು (Armyworm): ಕ್ಲೋರಾಂಟ್ರಾನಿಲಿಪ್ರೋಲ್ ಅಥವಾ ಸ್ಪಿನ್ ಟೋರಮ್ ಸಿಂಪಡಿಸಿ.

ಪ್ರಮುಖ ರೋಗಗಳು (Diseases):

• ಎಲೆ ಚುಕ್ಕೆ ರೋಗ: ಮ್ಯಾಂಕೋಜೆಬ್ ಅಥವಾ ಪ್ರೊಪಿಕೊನಜೋಲ್ ಸಿಂಪಡಿಸಿ.

• ತುಕ್ಕು ರೋಗ: ಟೆಬುಕೊನಜೋಲ್ ಅಥವಾ ಕ್ಲೋರೋಥಲೋನಿಲ್ ಬಳಸಿ.

• ಡೌನಿ ಮಿಲ್ಡ್ಯೂ: ಮೆಟಾಲಾಕ್ಸಿಲ್ ಅಥವಾ ಮ್ಯಾಂಕೋಜೆಬ್ ಬಳಸಿ.

• ಕಾಂಡ ಕೊಳೆತ: ಟೆಬುಕೊನಜೋಲ್ + ಟ್ರೈಫ್ಲೋಕ್ಸಿಸ್ಟ್ರೋಬಿನ್ ಬಳಸಿ. ಉತ್ತಮ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಬೀಜೋಪಚಾರ ಅಗತ್ಯ.

ಕಳೆ ನಿರ್ವಹಣೆ (Weed Management)

• ಬಿತ್ತನೆಯಾದ 48 ಗಂಟೆಗಳ ಒಳಗೆ ಪ್ರತಿ ಎಕರೆಗೆ 1 ಕೆಜಿ ಅಟ್ರಾಜಿನ್ ಕಳೆನಾಶಕವನ್ನು ಸಿಂಪಡಿಸಿ.

• ಬಿತ್ತನೆಯಾದ 20–25 ದಿನಗಳ ನಂತರ ಎಡೆಕುಂಟೆ ಹೊಡೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಕೈ ಕಳೆ ತೆಗೆಯುವುದು ಅವಶ್ಯಕ.

ಕೊಯ್ಲು (Harvesting)

• ಕಾಳುಗಳು ಗಟ್ಟಿಯಾದಾಗ ಮತ್ತು ತೇವಾಂಶವು ಸುಮಾರು 20% ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಾಗ ಕೊಯ್ಲು ಮಾಡಿ.

ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಟಿಪ್ಪಣಿ: ಸ್ಥಳೀಯ ಮಣ್ಣಿನ ಪರೀಕ್ಷೆ ಅಥವಾ ಹವಾಮಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

जमीन की तैयारी
लोहे के हल से खेत को दो बार या देशी हल से 3–4 बार जोतें ताकि मिट्टी भुरभुरी हो जाए।
12.5 टन/एकड़ गोबर की खाद या कम्पोस्टेड कोयर पिथ, साथ में 2 किग्रा एजोस्पिरिलम जैव उर्वरक, जुताई के समय मिट्टी में मिला दें।
पानी संरक्षण और जल निकासी सुधारने के लिए 45–60 सेमी की कतार दूरी पर मेड़ और नालियां बनाएं।

बुवाई का मौसम
खरीफ: मई–जुलाई
रबी: सितंबर–अक्टूबर

बुवाई की विधि
बीजों को समान रूप से लगाने के लिए ड्रिलिंग या डिब्लिंग विधि अपनाएं।
बीज दर: 8 से 10 किग्रा प्रति एकड़।

दूरी
कतार से कतार: 45–60 सेमी
पौधे से पौधे: 15 सेमी

बुवाई की गहराई
बीजों को 2–3 सेमी गहराई पर बोएं ताकि अंकुरण अच्छा हो।

उर्वरक (प्रति एकड़)
बेसल अनुप्रयोग:

यूरिया: 120 किग्रा (60 किग्रा N)

डीएपी: 50 किग्रा (30 किग्रा P) या एसएसपी: 200 किग्रा

पोटाश: 50 किग्रा (30 किग्रा K)
टॉप ड्रेसिंग: बुवाई के 30 दिन बाद 30 किग्रा N/एकड़ (65 किग्रा यूरिया) डालें।

सिंचाई
बुवाई के तुरंत बाद सिंचाई करें, तीसरे दिन "जीवन सिंचाई", फिर हर 10 दिन में सिंचाई करें।
महत्वपूर्ण अवस्थाएँ: अंकुरण, घुटना ऊँचाई, टसलिंग, सिल्किंग और दाना भरना।
टसलिंग और सिल्किंग के समय जलभराव और सूखा तनाव से बचें।

समेकित कीट प्रबंधन (IPM)
निगरानी के लिए लेपिडोप्टेरन कीटों के लिए फेरोमोन ट्रैप्स लगाएं और फसल चक्रीकरण अपनाएं।
"फसल सुरक्षा उपाय: संबंधित कीट व रोग के लिए अनुशंसित मात्रा में निम्नलिखित कीटनाशकों का लेबल पर दिए अनुसार प्रयोग करें।
"सावधानी: कीट प्रतिरोध रोकने के लिए एक ही कीटनाशक का बार-बार प्रयोग न करें। आवश्यकतानुसार विभिन्न कीटनाशकों का रोटेशन या संयोजन करें।"

कीट

मक्का व पिंक स्टेम बोरर: छिड़काव - फिप्रोनिल, क्लोरांट्रानिलिप्रोल, एमामेक्टिन बेंजोएट, स्पाइनेटोराम, फ्लुबेंडियामाइड

शूट फ्लाई: छिड़काव - इमिडाक्लोप्रिड, थायोमेथोक्सम (बीज उपचार), एनएसकेई (नीम बीज गिरी अर्क)

सफेद गुभ और चाफर बीटल: प्रयोग - क्लोरपायरीफॉस (मिट्टी), छिड़काव - फिप्रोनिल (मिट्टी), इमिडाक्लोप्रिड, क्लोथियानिडिन

कटवर्म: सिंचन - क्लोरपायरीफॉस (मिट्टी), छिड़काव - लैम्ब्डा-सायहलोथ्रिन (फोलियर)

हेरी कैटरपिलर: छिड़काव - क्विनालफॉस, एमामेक्टिन बेंजोएट

एफिड: छिड़काव - इमिडाक्लोप्रिड, थायोमेथोक्सम, डाइमिथोएट

आर्मीवर्म: छिड़काव - क्लोरांट्रानिलिप्रोल, एमामेक्टिन बेंजोएट, स्पायरोतेट्रामेट, फ्लोनिकामिड

पायरीला, थ्रिप्स, टरमाइट्स: छिड़काव - इमिडाक्लोप्रिड (सिस्टमिक), एसिफेट (सिस्टमिक), फिप्रोनिल (फोलियर), फिप्रोनिल (मिट्टी/बीज), प्रयोग- क्लोरपायरीफॉस (मिट्टी)

रोग

लीफ ब्लाइट्स (टर्सिकम, मैडिस): छिड़काव - मैंकोजेब, प्रोपिकोनाजोल, टेबुकोनाजोल

रस्ट्स (कॉमन, पॉलीसोरा): छिड़काव - प्रोपिकोनाजोल, टेबुकोनाजोल, क्लोरोथालोनिल, मैंकोजेब, एजॉक्सीस्ट्रोबिन

बैंडेड लीफ व शीथ ब्लाइट: छिड़काव - थायोफेनेट-मेथाइल, वैलिडामायसिन, कार्बेन्डाजिम

डाउनी मिल्ड्यू: छिड़काव - मेटालेक्सिल, मैंकोजेब

स्टॉक रॉट्स: छिड़काव - टेबुकोनाजोल + ट्रिफ्लोक्सीस्ट्रोबिन। मुख्यतः सांस्कृतिक प्रबंधन; बीज उपचार (जैसे कार्बॉक्सिन, थिरम)

बैक्टीरियल स्टॉक रॉट: मुख्यतः रोकथाम; छिड़काव - तांबा आधारित बैक्टीरिसाइड्स से कुछ हद तक नियंत्रण

सिस्ट नेमाटोड:

नीम खली @ 50 किग्रा/हेक्टेयर, कार्बोफ्यूरान 3G @ 2.0 किग्रा सक्रिय तत्व/हेक्टेयर (मिट्टी में), जैविक नियंत्रण

खरपतवार नियंत्रण
एट्राजीन 1 किग्रा/एकड़ का प्री-इमर्जेंट हर्बीसाइड के रूप में प्रयोग करें।
बुवाई के 20–25 दिन बाद निराई-गुड़ाई करें।

कटाई
अनाज या द्वैतीय उद्देश्य के लिए: दाने सख्त होने और नमी ~20% होने तक प्रतीक्षा करें।

अतिरिक्त नोट:
स्थानीय मृदा परीक्षण या जलवायु परिस्थितियों के अनुसार समायोजन आवश्यक हो सकते हैं।

जमीन तयार करणे

शेतात दोन वेळा लोखंडी नांगराने किंवा ३–४ वेळा देशी नांगराने नांगरणी करून भुसभुशीत जमीन तयार करा.

१२.५ टन/एकर शेणखत किंवा कंपोस्ट कोयर पिठ, तसेच २ किलो ऑझोस्पिरिलम जैवखत मिसळून नांगरणीवेळी जमिनीत मिसळा.

४५–६० सें.मी. अंतरावर सऱ्या-वरंबे तयार करा, यामुळे पाण्याची बचत व निचरा सुधारतो.

पेरणीचा हंगाम

खरीप: मे–जुलै

रब्बी: सप्टेंबर–ऑक्टोबर

पेरणीची पद्धत

बियाण्यांची समान पेरणीसाठी ड्रिलिंग किंवा डिब्लिंग पद्धती वापरा.

बियाण्याचा दर: ८–१० किलो प्रति एकर.

अंतर

ओळ ते ओळ: ४५–६० सें.मी.

रोप ते रोप: १५ सें.मी.

पेरणी खोली

उत्तम अंकुरणासाठी २–३ सें.मी. खोलीवर बियाणे पेरा.

खत व्यवस्थापन (प्रति एकर)

बेसल डोस:

युरिया: १२० किलो (६० किलो नायट्रोजन)

डीएपी: ५० किलो (३० किलो फॉस्फरस) किंवा एसएसपी: २०० किलो

पोटॅश: ५० किलो (३० किलो पोटॅशियम)

टॉप ड्रेसिंग: पेरणीनंतर ३० दिवसांनी ३० किलो नायट्रोजन (६५ किलो युरिया) द्या.

सिंचन

पेरणीनंतर त्वरित सिंचन करा, तिसऱ्या दिवशी "लाईफ इरिगेशन", नंतर दर १० दिवसांनी सिंचन द्या.

महत्वाचे टप्पे: अंकुरण, गुडघ्याएवढे वाढ, टसलिंग, सिल्किंग, आणि दाणे भरणे.

टसलिंग आणि सिल्किंग दरम्यान पाणीटंचाई किंवा जलसंचय टाळा.

एकात्मिक कीड व्यवस्थापन (IPM)

लेपिडॉप्टेरन कीटकांसाठी फेरोमोन सापळे लावा, तसेच कीड चक्र तोडण्यासाठी पीक फेरफार करा.

"पीक संरक्षण उपाय: संबंधित कीड व रोगासाठी खालीलपैकी कोणतेही कीटकनाशक शिफारस केलेल्या मात्रेत वापरा."

"सूचना: कीटक प्रतिकार टाळण्यासाठी एकाच कीटकनाशकाचा वारंवार वापर टाळा. आवश्यकतेनुसार विविध कीटकनाशकांची फेरपालट किंवा संयोजन करा."

कीटक नियंत्रण:

मका व गुलाबी खोडकीड: फिप्रोनिल, क्लोरांट्रानिलिप्रोल, इमामेक्टिन बेंझोएट, स्पायनेटोराम, फ्लुबेंडियामाइड फवारणी करा.

शूट फ्लाय: इमिडाक्लोप्रिड, थायमेथॉक्साम (बियाणे प्रक्रिया), एनएसकेई (कडुनिंब बियाणे अर्क) फवारणी.

पांढरी गुळमाशी व चाफर बीटल: क्लोरपायरीफॉस (माती), फिप्रोनिल (माती), इमिडाक्लोप्रिड, क्लोथियानिडिन फवारणी.

कटवर्म: क्लोरपायरीफॉस (मातीमध्ये), लॅम्ब्डा-सायहॅलोथ्रिन (फोलिअर) फवारणी.

केसाळ अळी: क्विनालफॉस, इमामेक्टिन बेंझोएट फवारणी.

एफिड: इमिडाक्लोप्रिड, थायमेथॉक्साम, डाईमेथोएट फवारणी.

आर्मीवर्म: क्लोरांट्रानिलिप्रोल, इमामेक्टिन बेंझोएट, स्पायरोतेट्रामेट, फ्लोनिकॅमिड फवारणी.

पायरीला, थ्रिप्स, टर्माइट्स: इमिडाक्लोप्रिड (सिस्टमिक), एसिफेट (सिस्टमिक), फिप्रोनिल (फोलिअर/माती/बियाणे), क्लोरपायरीफॉस (माती) फवारणी.

रोग नियंत्रण:

पानावरील ब्लाइट्स (ट्यूरसिकम, मायडिस): मॅन्कोझेब, प्रोपिकोनाझोल, टेबुकोनाझोल फवारणी.

रस्ट्स (कॉमन,पॉलीसोरा): प्रोपिकोनाझोल, टेबुकोनाझोल, क्लोरोथॅलोनील, मॅन्कोझेब, अझॉक्सीस्ट्रोबिन फवारणी.

बँडेड लीफ वशिथब्लाइट: थायोफेनेट-मेथिल, व्हॅलिडामायसिन, कार्बेन्डाझिम फवारणी.

डाउनी मिल्ड्यू: मेटालॅक्सिल, मॅन्कोझेब फवारणी.

स्टॉक रॉट्स: टेबुकोनाझोल + ट्रायफ्लॉक्सीस्ट्रोबिन फवारणी. मुख्यत्वे सांस्कृतिक व्यवस्थापन; बियाणे प्रक्रिया (जसे कार्बॉक्सिन, थिरम) सुरुवातीस संरक्षणासाठी.

बॅक्टेरियल स्टॉक रॉट: प्रतिबंधात्मक उपाय; तांब्याचे बॅक्टेरिसाइड्स फवारणीने मर्यादित नियंत्रण मिळू शकते.

सिस्ट नेमाटोड: ५० किलो/हे. प्रमाणात नीम केक, कार्बोफ्युरान ३जी @ २.० किलो अ‍ॅक्टिव्ह घटक/हे. (मातीमध्ये), जैविक नियंत्रण.

तण व्यवस्थापन

अट्राझीन १ किलो/एकर प्री-इमर्जन्स हर्बिसाईड म्हणून वापरा.

पेरणीनंतर २०–२५ दिवसांनी कोळपणी व तणनियंत्रण करा.

कापणी

धान्य किंवा दुहेरी उद्देशासाठी: दाणे कडक होईपर्यंत व ओलावा सुमारे २०% होईपर्यंत प्रतीक्षा करा.

अतिरिक्त सूचना

स्थानिक माती परीक्षण किंवा हवामानानुसार आवश्यक बदल करा.

ही माहिती मका पिकासाठी शिफारस केलेल्या कृषी तंत्रज्ञान संकुल व एकात्मिक कीड व्यवस्थापनासाठी आहे.

જમીનની તૈયારી

• જમીનને બારીક અને ભરભરી બનાવવા માટે લોખંડના હળથી બે વાર અથવા દેશી હળથી 3-4 વાર ખેડ કરો.

• ખેડ કરતી વખતે પ્રતિ એકર 12.5 ટન છાણિયું ખાતર (FYM) અથવા કોમ્પોસ્ટેડ કોયર પીથ (composted coir pith), સાથે 2 કિલો એઝોસ્પિરિલમ (Azospirillum) જૈવિક ખાતર નાખીને જમીનમાં સારી રીતે ભેળવો.

• પાણી બચાવવા અને સારા નિતાર માટે 45-60 સેમીના અંતરે નીક અને પાળા (ridges and furrows) બનાવો.

વાવણીનો સમય

• ખરીફ: મે–જુલાઈ

• રવિ: સપ્ટેમ્બર–ઓક્ટોબર.

વાવણી પદ્ધતિ

• બીજની એકસરખી વાવણી માટે ઓરણી (drilling) અથવા થાણીને (dibbling) વાવણી પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરો.

• બીજનો દર: પ્રતિ એકર 8 થી 10 કિલો.

અંતર

• હારથી હાર: 45–60 સેમી

• છોડથી છોડ: 15 સેમી.

વાવણીની ઊંડાઈ

• સારા ઉગાવા માટે બીજ 2–3 સેમી ઊંડાઈએ વાવો.

ખાતર (પ્રતિ એકર)

• પાયાનું ખાતર:

  • યુરિયા: 120 કિલો (60 કિલો નાઇટ્રોજન - N)

  • ડીએપી (DAP): 50 કિલો (30 કિલો ફોસ્ફરસ - P) અથવા એસએસપી (SSP): 200 કિલો

  • પોટાશ: 50 કિલો (30 કિલો પોટેશિયમ - K).

• પૂર્તિ ખાતર: વાવણીના 30 દિવસ પછી પ્રતિ એકર 30 કિલો નાઇટ્રોજન (N) (65 કિલો યુરિયા) આપો.

પિયત (સિંચાઈ)

• વાવણી પછી તરત જ પિયત આપો, ત્યારબાદ ત્રીજા દિવસે 'જીવન પિયત' આપો, અને પછી દર 10 દિવસે પિયત આપો.

• કટોકટીના તબક્કા: બીજનું અંકુરણ, છોડ ગોઠણ સુધીની ઊંચાઈએ પહોંચે ત્યારે, નર ફૂલ (tasseling) આવવા, માદા ફૂલ (silking) આવવા, અને દાણા ભરાવાનો સમય.

• ખાસ કરીને નર અને માદા ફૂલ આવવાના સમયે પાણી ભરાવો અને પાણીની ખેંચ ટાળો.

સંકલિત જીવાત વ્યવસ્થાપન (IPM)

• જીવાતો પર નજર રાખવા માટે, પતંગિયા વર્ગની જીવાતો (lepidopteran pests) માટે ફેરોમોન ટ્રેપનો ઉપયોગ કરો અને જીવાતના જીવનચક્રને તોડવા માટે પાકની ફેરબદલી કરો.

• પાક સંરક્ષણના ઉપાયો: સંબંધિત જીવાત અને રોગ માટે નીચેનામાંથી કોઈપણ જંતુનાશક/ફૂગનાશકનો ઉપયોગ તેમના લેબલ પર નિર્દિષ્ટ ભલામણ કરેલ માત્રા મુજબ કરો.

• સાવચેતી: જીવાતોમાં પ્રતિકારક શક્તિ વિકસે નહીં તે માટે, એક જ જંતુનાશકનો વારંવાર ઉપયોગ ટાળો. જરૂર મુજબ જુદા જુદા જંતુનાશકોનો વારાફરતી ઉપયોગ કરો અથવા ભેગા કરીને વાપરો.

જીવાતો:

• મકાઈ અને ગુલાબી ગાભમારાની ઇયળ (Maize & Pink Stem Borer): છંટકાવ કરો - ફિપ્રોનિલ, ક્લોરાંટ્રાનિલિપ્રોલ, ઇમામેક્ટીન બેન્ઝોએટ, સ્પિનેટોરામ, ફ્લુબેન્ડિઆમાઇડ.

• માખી (Shoot Fly): છંટકાવ કરો - ઇમિડાક્લોપ્રિડ, થાઇમેથોક્ઝામ (બીજ માવજત), લીંબોળીનો અર્ક (NSKE).

• સફેદ ઘૈણ અને કાંસિયા કીડા (White Grub & Chafer Beetle): જમીનમાં આપો - ક્લોરપાયરીફોસ, ફિપ્રોનિલ; છંટકાવ કરો - ઇમિડાક્લોપ્રિડ, ક્લોથિઆનિડિન.

• કાપનાર ઇયળ (Cutworm): જમીનમાં રેડો (Drench) - ક્લોરપાયરીફોસ; છંટકાવ કરો - લેમ્બડા-સાયહેલોથ્રિન (પાંદડા પર).

• કાતરા (Hairy Caterpillar): છંટકાવ કરો - ક્વિનાલફોસ, ઇમામેક્ટીન બેન્ઝોએટ.

• મોલો (Aphid): છંટકાવ કરો - ઇમિડાક્લોપ્રિડ, થાઇમેથોક્ઝામ, ડાયમેથોએટ.

• લશ્કરી ઇયળ (Armyworm): છંટકાવ કરો - ક્લોરાંટ્રાનિલિપ્રોલ, ઇમામેક્ટીન બેન્ઝોએટ, સ્પિરોટેટ્રામેટ, ફ્લોનિકામિડ.

• પાયરીલા, થ્રીપ્સ, ઉધઈ (Pyrilla, Thrips, Termites): છંટકાવ કરો - ઇમિડાક્લોપ્રિડ (આંતરપ્રવાહી), એસેફેટ (આંતરપ્રવાહી), ફિપ્રોનિલ (પાંદડા પર); જમીનમાં/બીજ માવજત - ફિપ્રોનિલ; જમીનમાં આપો - ક્લોરપાયરીફોસ.

રોગો:

• પાનના સુકારા (ટર્સીકમ, મેડીસ - Leaf Blights - Turcicum, Maydis): છંટકાવ કરો - મેન્કોઝેબ, પ્રોપીકોનાઝોલ, ટેબુકોનાઝોલ.

• ગેરુ (સામાન્ય, પોલિસોરા - Rusts - Common, Polysora): છંટકાવ કરો - પ્રોપીકોનાઝોલ, ટેબુકોનાઝોલ, ક્લોરોથેલોનીલ, મેન્કોઝેબ, એઝોક્સિસ્ટ્રોબિન.

• પાન અને કાતળીનો પટ્ટાવાળો સુકારો (Banded Leaf & Sheath Blight): છંટકાવ કરો - થિયોફેનેટ-મિથાઈલ, વેલિડામાયસીન, કાર્બેન્ડાઝીમ.

• તળછારો (Downy Mildew): છંટકાવ કરો - મેટાલેક્સિલ, મેન્કોઝેબ.

• દાંડીનો સડો (Stalk Rots): છંટકાવ કરો - ટેબુકોનાઝોલ + ટ્રાઇફ્લોક્સિસ્ટ્રોબિન. મુખ્યત્વે ખેતી પદ્ધતિઓ દ્વારા નિયંત્રણ; શરૂઆતી રક્ષણ માટે બીજ માવજત (દા.ત., કાર્બોક્સિન, થીરમ).

• બેક્ટેરિયલ દાંડીનો સડો (Bacterial Stalk Rot): મુખ્યત્વે નિવારક પગલાં; છંટકાવ કરો - તાંબા આધારિત બેક્ટેરિયાનાશક મર્યાદિત નિયંત્રણ આપી શકે છે.

• કૃમિ (Cyst Nematode):

  • લીંબોળીનો ખોળ @ 50 કિલો/હેક્ટર, કાર્બોફ્યુરાન 3G @ 2.0 કિલો સક્રિય તત્વ/હેક્ટર (જમીનમાં આપવું), જૈવિક નિયંત્રણ.

નિંદામણ વ્યવસ્થાપન

• નિંદામણ ઉગ્યા પહેલા (pre-emergent) નિંદામણનાશક તરીકે એટ્રાઝીન (Atrazine) 1 કિલો/એકર પ્રમાણે આપો.

• વાવણીના 20-25 દિવસ પછી હાથથી ગોડ અને નિંદામણ કરો.

કાપણી (લણણી)

• દાણા અથવા બેવડા હેતુ (દાણા અને ચારો) માટે: દાણા કઠણ થાય અને તેમાં ભેજનું પ્રમાણ આશરે 20% સુધી ઘટે ત્યાં સુધી રાહ જુઓ.

વધારાની નોંધ:

• સ્થાનિક જમીન પરીક્ષણ અથવા આબોહવાની પરિસ્થિતિઓના આધારે ભલામણોમાં ફેરફાર કરવાની જરૂર પડી શકે છે.